لطفا متن را با دقت بخوانید و پس از آن تحلیل نویسنده را
وقتی حضرت محمد ص به عنوان آخرین پیامبر خدا فرستاده خود را به دربار ایران فرستاد، ایرانیان هیجان زده با توهین به فرستاده و گوینده پیام وی را از دربار بیرون راندند و نامه وی را پاره کردند، همین بهانهای شد تا ایران بدست عمر فتح شود.نداشتن فرهنگ دیپلماسی و رفتار دیپلماتیک توسط ایرانیان در مقابل اعراب بادیه نشین همان شد که می دانیم ایران زیر سم اسبان عربی تاخته شد.
وقتی ایرانیان فرستاده و تجار مغولان را کشتند، صدها هزار کشته دادند و خاک ایران زیر سم اسبان مغولی به آسمان می رفت.اینجا هم ایرانیان فرهنگ دیپلماسی و رفتار دیپلماتیک در برابر مغولان اسب چران نداشتند.
وقتی ایرانیان به سفارت روسیه تزاری حمله بردند ، انتقامش را در عهدنامه ترکمنچای و گلستان پس دادند. اینجا هم فرهنگ دیپلماسی و رفتار دیپلماتیک نداشتیم.
وقتی به سفارت آمریکا حمله شد تاوانش را طی ٤٠ سال با تحریم و جنگ و …. دادیم.اینجا هم…
وقتی چند سال پیش به سفارت انگلستان حمله شد ، تمام خسارتش را حتی شیشههای شکسته شده مشروبات الکلی را پرداخت کردیم.اینجا هم فرهنگ دیپلماسی و رفتار دیپلماتیک نداشتیم.
و چند وقت پیش که به سفارت عربستان حمله شد ، تمام تاریخ یادم آمد.
چقدر باید خسارت بپردازیم تاریخ برگشت سر نقطه شروع نبود فرهنگ دیپلماسی و رفتار دیپلماتیک
ما اصولا و بنیادین بلد نیستیم حرف بزنیم ، مخصوصاََ با جهانیان.یعنی زبان دیپلماسی در زبان و فرهنگ ما تعریف نشده است.
حتی بین پدر و مادر و فرزندان و حتی توی این صفحات مجازی و توی خیابون وقتی ماشین هامون بهم میخوره، بین همسایهها و … اول می زنیم تو سر و کله هم و بعد میریم سراغ قانون.
جهان سر به سر حکمت و عبرت است.
رمز پیشرفت آمریکا و اروپا میدانید چیست و از کجاست؟ و راز عقب ماندگی ما هم از کجا ناشی میشود؟
یک مسلمان کنیایی سیاهپوست حسین اوباما به آمریکا مهاجرت میکند و پسرش بعداََ میشود باراک حسین اوباما ريس جمهور.
یک خانواده پاکستانی دست تنگ در اواخر دهه شصت میلادی به انگلستان مهاجرت میکنند ، خانواده ۹ نفره ، شش پسر و یک دختر در خانه متعلق به شهرداری زندگی میکنند ، پدر راننده اتوبوس است و مادر خیاطی میکند ، پسرشان که حالا ۴۶ ساله است میشود شهردار لندن ، شغلی که علی القاعده با نخست وزیری پهلو میزند.
رقیبی که در انتخابات شهرداری لندن شکست خورده است هم تماشایی است.زاک گلد اسمیت فرزند یک خانواده اصالتاََ یهودی آلمانی میلیاردر که در بهترین مراکز آموزشی انگلستان از قبیل کالج ایتون و دانشکاه کمبریج درس خوانده است و خانوادهاش همیشه با مرکزیت دولت و خاندان سلطنتی رابطه نزدیک داشته است.
ریاست جمهوری اوباما و شهردار شدن صدیق خان این افق را در برابر دید تمامی مهاجران مسلمان و غیر مسلمان ، خانواده های فقیر و متوسط میگشاید اگر تلاش کنند میتوانند به عالی ترین موقعیتهای سیاسی و اجتماعی برسند.دین و قومیت و جنسیت هیچ کدام سدّ راه نیستند.
از اول ژانویه ۱۹۷۹ (۱۳۵۷) قرار بود دلار اوپک جایگزین دلار آمریکا در نظام پولی دنیا شود ، در ایران شورش به راه انداختند تا اوپک عقاب خود را از دست بدهد و این تغییر ارزی هیچ وقت اتفاق نیفتد ، ما مردم ساده لوح ایران خیال کردیم که انقلاب کردهایم.
زمانی که ۲۱ میلیارد دلار پسانداز در آمریکا داشتیم و بیش از ۴۰ میلیارد قرارداد ، در ایران ۵۲ آمریکائی را گروگانمان کردند تا آمریکا بدون حمله به ایران یک شبه بیش از ۶۰ میلیارد دلار پولمان را بلوکه کرده و بالا بکشد .با گروگانگیری کشورهای نفتی عربی فوراََ دلارهای خود را در بانکهای جهان تبدیل به طلا کردند ، قیمت هر اونس طلا ۱۵۱ دلار بود ،با هجوم اعراب برای تبدیل دلار به طلا ، قیمت هر اونس طلا از ۱۵۱ دلار به ۸۵۰ دلار افزایش یافت ، پس از آزادی گروگانها قیمت طلا به شدت سقوط کرد و اعراب طلای خود را به دلار آمریکا تبدیل کردند .آمریکا در این جابجائی طلا با دلار ۱۸۶ میلیارد دلار سود برد ، خیال کردیم چه شجاعانه “لانه جاسوسی” را فتح کردیم !
و امروز ٤٠ سال است که در نوکریشان و خدمتشان هستیم اما با دهان کف کرده مرگ بر آمریکا میگوییم و تکه پارچهای بیارزش به شکل پرچمشان را آتش میزنیم . انها هم به ریشمان و حماقتمان میخندند.
عطاءالله مهاجرانی
اول که متن را خواندم، با سر تایید می کردم و چه جالب! می گفتم اما اندکی تامل کردم.
یک متن برای فکر کردن، نه فقط پذیرفتن
متنی که سالهاست در فضای مجازی به سید عطاءالله مهاجرانی نسبت داده میشود، که هر چه گشتم منبع اصلیای پیدا نکردم، یک ادعای مهم دارد:
«ما ایرانیان زبان دیپلماسی را بلد نیستیم و ندانستن آن بارها برایمان هزینه داشته است.»
حالا بیایید با چند سؤال تفکر نقادانه به آن نگاه کنیم:
آیا همه مثالهای تاریخی متن دقیقاند؟مثلاً آیا واقعاً میتوان حمله به سفارت روسیه را علت عهدنامه ترکمانچای دانست؟یک نکته مهم: ترکمانچای در ۱۸۲۸ امضا شد، اما حمله به سفارت روسیه در تهران در ۱۸۲۹ اتفاق افتاد. پس دستکم این رابطهی علت و معلولی نیازمند بازبینی است.
آیا چند نمونه میتواند یک حکم کلی درباره همه ایرانیان بسازد؟متن میگوید: «ما اصولاً و بنیادین بلد نیستیم حرف بزنیم.»
اما یک مثال نقض میتواند این ادعا را به چالش بکشد:ایران در دورههای مختلف تاریخی، از جمله دوران ساسانی، روابط دیپلماتیک، سفارت، مذاکره و قراردادهای سیاسی پیچیده با قدرتهایی مانند روم داشته است.
پس شاید دقیقتر باشد بگوییم:در برخی دورهها و برخی تصمیمهای سیاسی، دیپلماسی ضعیف یا پرهزینه عمل کرده است، نه اینکه «ایرانیان ذاتاً زبان دیپلماسی ندارند».
آیا هر دو رویداد که پشت سر هم اتفاق افتادهاند، الزاماً رابطه علت و معلولی دارند؟اگر بگوییم «الف اتفاق افتاد و بعد ب رخ داد، پس الف علت ب بود»، دچار خطای استدلالی شدهایم.
آیا برای ادعاهای بزرگ، شواهد کافی ارائه شده است؟مثلاً ادعاهایی مانند اینکه انقلاب ایران برای جلوگیری از جایگزینی دلار در اوپک طراحی شده، یا آمریکا از جابهجایی طلا در جریان گروگانگیری ۱۸۶ میلیارد دلار سود برده است، به منبع و شواهد بسیار محکم نیاز دارند.
و در نهایت:
آیا اگر نتیجهگیری یک متن را قبول داشته باشیم، باید تمام استدلالهای آن را هم بپذیریم؟
نه.
ممکن است یک متن درباره اهمیت دیپلماسی حرف درستی بزند،اما برای اثبات آن از مثالهای نادرست، تعمیمهای عجولانه یا رابطههای علت و معلولی اثباتنشده استفاده کند.
#تفکرنقاد یعنی بتوانیم همزمان بگوییم:
«این بخش حرفت قابل تأمل است؛اما برای این ادعا، دلیل کافی ندیدیـم.»